Państwa unijne wypracowały we wtorek stanowisko ws. unijnego programu dotyczącego badań naukowych i innowacji Horyzont Europa na lata 2021-2027.

Unijni ministrowie ds. nauki uzgodnili m.in. przesunięcie 200 mln euro z budżetu EIC do programu Marii Skłodowskiej-Curie. Przedstawiciele biznesu i niemiecka prezydencja mają nadzieję, że finansowanie z programu Horyzont Europa ruszy 1 stycznia 2021 r.

Główna nierozstrzygnięta kwestia rozporządzenia Horyzont Europa, którą uzgodnili unijni ministrowie odpowiedzialni za sprawy naukowe, dotyczyła wewnętrznego podziału środków w ramach programu, w tym pieniędzy z unijnego planu odbudowy (Next Generation EU).

Ministrowie ds. nauki mieli do wyboru dwie opcje. Pierwsza dotyczyła proporcjonalnych cięć we wszystkich programach, a druga przewidywała dodatkowe 200 mln euro dla MSCA, finansowane poprzez 2-procentowe cięcie w budżecie Europejskiej Rady ds. Innowacji.

Niemiecka minister ds. badań i edukacji Anja Karliczek stwierdziła, że wszystkie państwa członkowskie „doceniłyby wyższy budżet” programu Horyzont Europa, ale ministrowie musieli pracować w granicach narzuconych przez porozumienie polityczne zawarte w lipcu w sprawie długoterminowego budżetu UE.

Ta propozycja budżetu zostanie przedstawiona Parlamentowi Europejskiemu, którego posłowie ostrzegli już, że nie poprą żadnej umowy, która nie cofnie niektórych cięć uzgodnionych przez przywódców UE w lipcu. Wówczas 94,4 mld euro zaproponowane przez Komisję dla programu Horyzont Europa zostało zredukowane do 80,9 mld euro (według cen z 2018 r.).

W cenach bieżących budżet uzgodniony we wtorek przez ministrów ds. nauki ma wynosić 90,9 mld euro, z czego 85,5 mld euro będzie pochodzić z długoterminowego budżetu na lata 2021-2027. Reszta pochodzi z nowego funduszu naprawy po pandemii – tymczasowego programu przewidzianego na lata 2021-2024 do finansowania projektów mających na celu walkę z pandemią Covid-19 i spowodowanym nią kryzysem gospodarczym.

Sprawujące prezydencję Niemcy chcą szybko przejść do dalszych rozmów  nad tymi przepisami z europarlamentem. – Naszym celem jest uzyskanie porozumienie z Parlamentem Europejskim przed zakończeniem prezydencji – mówiła na konferencji prasowej w Brukseli niemiecka minister badań i edukacji Anja Karliczek.

– Jesteśmy jeden krok bliżej, żeby uruchomić ten program od 1 stycznia 2021 r. – wtórowała jej unijna komisarz ds. innowacji i badań Marija Gabriel.

Polska liczy na to, że nowe zasady sprawią, iż do naszych naukowców i innowacyjnych firm w końcu zacznie płynąć więcej środków. – Program Horyzont Europa jest dużą szansą dla rozwoju polskiej nauki. Dotychczas nie w pełni tę szansę wykorzystywaliśmy – Polska wkłada do budżetu unijnego ponad 3 proc., a udało nam się dla nauki pozyskiwać jedynie ok. 1 proc. tego wkładu – podkreślił wiceminister nauki i szkolnictwa wyższego prof. Grzegorz Wrochna, który brał udział w posiedzeniu.

Jak zaznaczył, z punktu widzenia Polski ważne są instrumenty, które pozwolą na synergię funduszy strukturalnych, spójnościowych z programami Horyzont Europa.  – Będzie to polegało na tym, że np. polski zespół, który został bardzo wysoko oceniony w konkursie Horyzontu Europa, ale nie dostał pieniędzy w danej puli, bo ich zabrakło, będzie mógł być finansowany z naszych polskich funduszy spójności  – podkreślił cytowany w komunikacie prof. Wrochna.

Pozytywnie o przyjęciu stanowiska państw członkowskich wypowiedziała się organizacja przedsiębiorców BusinessEurope. – To decydujący krok naprzód, aby program rozpoczął się terminowo w styczniu 2021 r. Potrzebujemy wystarczających środków finansowych na wspólne, zorientowane na misję i technologię projekty – zaznaczył jej dyrektor generalny Markus J. Beyrer.

Jego zdaniem, 60 proc. puli środków programu Horyzont Europa powinno być przeznaczonych na globalne wyzwania i konkurencyjność przemysłu w obszarach zdrowia, włączającego i bezpiecznego społeczeństwa, technologii cyfrowej i przemysłu, klimatu, energii, mobilności, żywności oraz zasobów naturalnych.

Przyjęcie przez ministrów nauki stanowiska w sprawie rozporządzenia Horyzont Europa i programu szczegółowego wdrażającego program ma umożliwić wynegocjowanie ostatecznego kształtu przepisów z Parlamentem Europejskim.

(Źródło: Nauka w Polsce PAP, Science Business )